हक्कसोड पत्र (रिलीज डीड) हा नोंदणीकृत दस्त आहे ज्याद्वारे सहमालक संयुक्त मालमत्तेतील आपला हिस्सा इतर सहमालकांच्या नावे सोडतो. महाराष्ट्रात मृत व्यक्तीचे वारसदार वारसाहक्काची मालमत्ता मृत व्यक्तीच्या पती/पत्नी, मुले किंवा नातवंडांच्या नावे सोडतात तेव्हा मुद्रांक शुल्क फक्त ₹२०० आहे; इतर प्रकरणांत सोडलेल्या हिश्श्याच्या बाजारमूल्यावर शुल्क लागते.
हक्कसोड पत्र म्हणजे काय?
हक्कसोड पत्र हा सहमालकाने मालमत्तेतील आपला हक्क उर्वरित सहमालकांच्या नावे सोडण्याचा कायदेशीर मार्ग आहे. वारसाहक्कानंतर याचा सर्वाधिक वापर होतो: वडील मृत्युपत्राशिवाय गेल्यास त्यांची पत्नी व मुले सर्व सहमालक होतात; नंतर भावंडे आपला हिस्सा आईच्या किंवा एका भावाच्या नावे सोडतात, म्हणजे मालकी स्पष्ट होते.
हक्क फक्त आधीच हिस्सा असलेल्या व्यक्तीच्या नावे सोडता येतो. बाहेरच्या व्यक्तीला मालमत्ता द्यायची असल्यास खरेदीखत किंवा बक्षीसपत्र लागते. मृत्युपत्राप्रमाणे नव्हे, हक्कसोड पत्र लगेच लागू होते आणि नोंदणीनंतर मागे घेता येत नाही.
हक्कसोड पत्र साठी आवश्यक कागदपत्रे
हक्क सोडणारे
- आधार व पॅन कार्ड
- पासपोर्ट आकाराचे फोटो
- हक्क सोडणाऱ्या सर्व वारसदारांची संमती
मालमत्ता व वारसाहक्क
- मूळ मालकाचा मृत्यू दाखला
- मालकी दस्त / सूची-२ / ७/१२ किंवा प्रॉपर्टी कार्ड
- वारसदारांचा पुरावा: वंशावळ प्रतिज्ञापत्र, वारस दाखला
- अलीकडील मालमत्ता कर पावती
हक्क घेणारे व साक्षीदार
- हक्क घेणाऱ्याचे आधार व पॅन
- दोन साक्षीदारांचे आधार
हक्कसोड पत्र ची प्रक्रिया कशी होते
- वंशावळ तयार करा
लागू वारसा कायद्यानुसार सर्व वारसदारांची यादी करून सही करणारे सर्व समाविष्ट असल्याची खात्री करतो.
- हक्कसोड पत्राचा मसुदा
सोडला जाणारा हिस्सा, मोबदला (असल्यास), मालमत्ता वर्णन आणि कोणताही हक्क उरला नसल्याची नोंद.
- मुद्रांक शुल्क
₹२०० सवलतीची पात्रता तपासतो किंवा सोडलेल्या हिश्श्याच्या बाजारमूल्यावर शुल्क काढतो.
- नोंदणी
सर्व हक्क सोडणारे, घेणारे व साक्षीदार दुय्यम निबंधकांकडे सही करतात. परदेशातील वारसदार कुलमुखत्यारपत्राद्वारे सही करू शकतात.
- नोंदी अद्ययावत
नोंदणीकृत दस्तासह मालमत्ता कर, ७/१२ व सोसायटी नोंदींच्या फेरफारासाठी मदत.
तुमचा हक्कसोड पत्र कोणत्याही गोंधळाशिवाय पूर्ण करा
तुमचे तपशील WhatsApp वर पाठवा. पैसे भरण्यापूर्वीच आम्ही कागदपत्रांची नेमकी यादी आणि मुद्रांक शुल्काचा अंदाज देतो.
हक्कसोड पत्रावरील मुद्रांक शुल्क
महाराष्ट्र मुद्रांक अधिनियमाच्या अनुच्छेद ५२ नुसार, मृत व्यक्तीचे वारसदार वडिलोपार्जित मालमत्ता मृत व्यक्तीच्या पती/पत्नी, मुले, नातवंडे किंवा मृत मुलाच्या पत्नीच्या नावे सोडतात तेव्हा सवलतीचे मुद्रांक शुल्क ₹२०० आहे. इतर प्रकरणांत सोडलेल्या हिश्श्याच्या बाजारमूल्यावर हस्तांतरण दराने शुल्क लागते.
नोंदणी शुल्क वेगळे लागते. ₹२०० सवलत कोण कोणाच्या नावे हक्क सोडतो यावर अवलंबून असल्याने मसुद्यापूर्वी आम्ही नाती तपासतो.
हक्कसोड पत्र, बक्षीसपत्र आणि मृत्युपत्र
| हक्कसोड पत्र | बक्षीसपत्र | मृत्युपत्र | |
|---|---|---|---|
| केव्हा लागू | लगेच | लगेच | मृत्यूनंतर |
| कोणाच्या नावे | विद्यमान सहमालक | कोणीही | कोणीही |
| सामान्य शुल्क (कुटुंब) | पात्र वारसदारांसाठी ₹२०० | जवळच्या कुटुंबाला निवासी — ₹२०० | मुद्रांक शुल्क नाही |
| रद्द करता येते | नाही | साधारणपणे नाही | होय, कधीही |
तुमच्या कुटुंबासाठी कोणता योग्य ते आमच्या सविस्तर मार्गदर्शकात (English) वाचा.
पुणे, पिंपरी-चिंचवड, मुंबई, ठाणे व पालघर येथे हक्कसोड पत्र (रिलीज डीड)
या सर्व शहरांतील ग्राहकांसाठी आम्ही हक्कसोड पत्र चे काम करतो. स्थानिक पातळीवर काय वेगळे असते:
| शहर | स्थानिक माहिती |
|---|---|
| पुणे | मुद्रांक शुल्क PMC हद्दीत ~७% (महिलांसाठी ६%), मेट्रो सेस व LBT सह. नोंदणी: हवेली व पुणे शहरातील दुय्यम निबंधक कार्यालये. |
| पिंपरी-चिंचवड | मुद्रांक शुल्क PCMC हद्दीत ~७% (महिलांसाठी ६%), मेट्रो सेस व LBT सह. नोंदणी: पिंपरी-चिंचवडसाठी संबंधित दुय्यम निबंधक कार्यालय (हवेली / मावळ / मुळशी). |
| मुंबई | मुद्रांक शुल्क BMC हद्दीत १% मेट्रो सेससह ६% (महिलांसाठी ५%). नोंदणी: मुंबई शहर व मुंबई उपनगर दुय्यम निबंधक कार्यालये. |
| ठाणे | मुद्रांक शुल्क TMC हद्दीत ~७% (महिलांसाठी ६%), मेट्रो सेस व LBT सह. नोंदणी: ठाणे जिल्हा दुय्यम निबंधक कार्यालये (ठाणे, कल्याण, भिवंडी, उल्हासनगर, अंबरनाथ). |
| पालघर | मुद्रांक शुल्क महापालिका, नगरपरिषद किंवा ग्रामपंचायत हद्दीनुसार ~४–७%. नोंदणी: पालघर जिल्हा दुय्यम निबंधक कार्यालये (वसई, पालघर, डहाणू व इतर). |
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
महाराष्ट्रात हक्कसोड पत्रावर मुद्रांक शुल्क किती?
मृत व्यक्तीचे वारसदार वडिलोपार्जित मालमत्ता मृत व्यक्तीच्या पती/पत्नी, मुले, नातवंडे किंवा मृत मुलाच्या पत्नीच्या नावे सोडतात तेव्हा ₹२००. इतर प्रकरणांत सोडलेल्या हिश्श्याच्या बाजारमूल्यावर हस्तांतरण दराने.
सहमालक नसलेल्या व्यक्तीच्या नावे हक्कसोड पत्र करता येते का?
नाही. हक्कसोड फक्त विद्यमान सहमालकाच्या नावेच होते. इतरांसाठी बक्षीसपत्र किंवा खरेदीखत लागते.
सर्व वारसदारांनी हक्कसोड पत्रावर सही करावी लागते का?
फक्त हिस्सा सोडणारे वारसदार हक्क सोडणारे म्हणून सही करतात, पण हक्क घेणाराही सही करतो आणि मालकी स्पष्ट राहण्यासाठी सर्व वारसदारांची योग्य नोंद असावी.
विवाहित मुलगी वडिलांच्या मालमत्तेतील हिस्सा सोडू शकते का?
होय. हिंदू वारसा कायद्यानुसार मुलींना समान हक्क आहेत, त्यामुळे विवाहित मुलगी सहमालक असून नोंदणीकृत हक्कसोड पत्राद्वारे आई किंवा भावांच्या नावे हिस्सा सोडू शकते.
हक्कसोड पत्र रद्द करता येते का?
नोंदणीनंतर हक्कसोड पत्र अंतिम असते. फसवणूक, दबाव किंवा चुकीच्या माहितीच्या आधारावरच न्यायालय ते रद्द करू शकते.
एक वारसदार परदेशात असेल तर?
तो भारतीय वाणिज्य दूतावासात (किंवा अपोस्टिलसह) भारतातील व्यक्तीच्या नावे कुलमुखत्यारपत्र करू शकतो. ते तीन महिन्यांत महाराष्ट्रात अभिनिर्णित करून कुलमुखत्यारपत्रधारक हक्कसोड पत्रावर सही करतो.
