कुलमुखत्यारपत्राद्वारे दुसऱ्या व्यक्तीला (मुखत्यार) तुमच्या वतीने काम करण्याचा अधिकार मिळतो. महाराष्ट्रात बहुतेक सर्वसाधारण कुलमुखत्यारपत्रांवर ₹५०० मुद्रांक शुल्क, फक्त दस्त नोंदणीसाठीच्या कुलमुखत्यारपत्रावर ₹१००, आणि मोबदल्यात स्थावर मालमत्ता विकण्याचा अधिकार देणाऱ्या कुलमुखत्यारपत्रावर खरेदीखताप्रमाणे शुल्क लागते. परदेशात केलेले कुलमुखत्यारपत्र भारतात आल्यापासून तीन महिन्यांत अभिनिर्णित करून मुद्रांकित करावे लागते.
कुलमुखत्यारपत्र म्हणजे काय?
कुलमुखत्यारपत्र हा कायदेशीर दस्त आहे ज्याद्वारे एक व्यक्ती (मुख्य व्यक्ती) दुसऱ्या व्यक्तीला (मुखत्यार) आपल्या वतीने काम करण्याचा अधिकार देते. दिलेल्या अधिकारांच्या मर्यादेत मुखत्याराने केलेले काम मुख्य व्यक्तीने स्वतः केल्यासारखेच बंधनकारक असते.
- सर्वसाधारण कुलमुखत्यारपत्र (GPA) — मालमत्ता, बँक खाती, कर व कायदेशीर बाबींवर व्यापक अधिकार.
- विशेष कुलमुखत्यारपत्र (SPA) — एकाच कामापुरते, उदा. विशिष्ट खरेदीखत किंवा भाडे करारावर सही व नोंदणी.
सर्वोच्च न्यायालयाच्या २०११ च्या सुरज लॅम्प अँड इंडस्ट्रीज वि. हरियाणा राज्य निर्णयानंतर नोंदणीकृत खरेदीखताशिवाय फक्त कुलमुखत्यारपत्राने मालमत्ता विकता येत नाही. मुखत्याराला मुख्य व्यक्तीच्या वतीने योग्य खरेदीखत करावेच लागते.
कुलमुखत्यारपत्र साठी आवश्यक कागदपत्रे
मुख्य व्यक्ती (अधिकार देणारी)
- आधार व पॅन कार्ड
- पासपोर्ट आकाराचे फोटो
- विशिष्ट मालमत्तेसंबंधी असल्यास मालमत्तेची कागदपत्रे
- NRI साठी: पासपोर्ट व व्हिसा / OCI प्रत
मुखत्यार (अधिकार घेणारी व्यक्ती)
- आधार व पॅन कार्ड
- पासपोर्ट आकाराचे फोटो
साक्षीदार
- दोन साक्षीदारांचे आधार
कुलमुखत्यारपत्र ची प्रक्रिया कशी होते
- अधिकार ठरवा
मुखत्याराने नेमके काय करावे — खरेदीखतावर सही, भाडे वसुली, बँक खाते, न्यायालयीन काम — आणि किती काळ, ते ठरवतो.
- मसुदा
बँका व दुय्यम निबंधक स्वीकारतील अशा स्पष्ट मर्यादांसह सर्वसाधारण किंवा विशेष कुलमुखत्यारपत्र.
- मुद्रांक शुल्क
अनुच्छेद ४८ नुसार शुल्क काढून ई-चलन तयार करतो.
- सही व नोंदणी
मुख्य व्यक्ती, मुखत्यार व साक्षीदार दुय्यम निबंधकांकडे सही करतात; NRI साठी मसुदा वाणिज्य दूतावासात सहीसाठी पाठवतो.
- अभिनिर्णयन (NRI)
परदेशात सही केलेले मूळ कुलमुखत्यारपत्र तीन महिन्यांत पुण्यातील मुद्रांक जिल्हाधिकाऱ्यांकडे अभिनिर्णयन व मुद्रांकनासाठी सादर करतो.
तुमचा कुलमुखत्यारपत्र कोणत्याही गोंधळाशिवाय पूर्ण करा
तुमचे तपशील WhatsApp वर पाठवा. पैसे भरण्यापूर्वीच आम्ही कागदपत्रांची नेमकी यादी आणि मुद्रांक शुल्काचा अंदाज देतो.
महाराष्ट्रातील कुलमुखत्यारपत्र मुद्रांक शुल्क
| कुलमुखत्यारपत्राचा प्रकार | मुद्रांक शुल्क |
|---|---|
| फक्त दस्त नोंदणीसाठी सादर करण्यासाठी | ₹१०० |
| सर्वसाधारण (बहुतेक कामांसाठी, कुटुंबीयांना दिलेले) | ₹५०० |
| मोबदल्यात किंवा कुटुंबाबाहेरील व्यक्तीला स्थावर मालमत्ता विकण्याचा अधिकार | बाजारमूल्यावर खरेदीखताप्रमाणे (सुमारे ५–७%) |
नेमके शुल्क मजकूर व नात्यावर अवलंबून असल्याने सहीपूर्वी आम्ही मसुदा महाराष्ट्र मुद्रांक अधिनियमाच्या अनुच्छेद ४८ नुसार तपासतो.
NRI साठी कुलमुखत्यारपत्र
अमेरिका, इंग्लंड, UAE, कॅनडा किंवा ऑस्ट्रेलियातील NRI विक्री, भाडे, कर्ज बंद करणे किंवा सोसायटी कामांसाठी पुणे-मुंबईतील आई-वडील किंवा भावंडांना नेमतात. प्रक्रिया:
- आम्ही मसुदा तयार करून ईमेल करतो.
- तुम्ही भारतीय दूतावास/वाणिज्य दूतावासात किंवा स्थानिक नोटरीसमोर अपोस्टिलसह सही करता.
- मूळ प्रत आम्हाला कुरियर करा.
- भारतात आल्यापासून तीन महिन्यांत मुद्रांक जिल्हाधिकाऱ्यांकडून अभिनिर्णयन व मुद्रांकन करून आवश्यक असल्यास नोंदणी करतो.
संपूर्ण NRI कुलमुखत्यारपत्र मार्गदर्शक (English) वाचा.
पुणे, पिंपरी-चिंचवड, मुंबई, ठाणे व पालघर येथे कुलमुखत्यारपत्र (पॉवर ऑफ ॲटर्नी)
या सर्व शहरांतील ग्राहकांसाठी आम्ही कुलमुखत्यारपत्र चे काम करतो. स्थानिक पातळीवर काय वेगळे असते:
| शहर | स्थानिक माहिती |
|---|---|
| पुणे | नोंदणी: हवेली व पुणे शहरातील दुय्यम निबंधक कार्यालये; मसुदा, मुद्रांक शुल्क व वेळ आम्ही ठरवतो. |
| पिंपरी-चिंचवड | नोंदणी: पिंपरी-चिंचवडसाठी संबंधित दुय्यम निबंधक कार्यालय (हवेली / मावळ / मुळशी); मसुदा, मुद्रांक शुल्क व वेळ आम्ही ठरवतो. |
| मुंबई | नोंदणी: मुंबई शहर व मुंबई उपनगर दुय्यम निबंधक कार्यालये; मसुदा, मुद्रांक शुल्क व वेळ आम्ही ठरवतो. |
| ठाणे | नोंदणी: ठाणे जिल्हा दुय्यम निबंधक कार्यालये (ठाणे, कल्याण, भिवंडी, उल्हासनगर, अंबरनाथ); मसुदा, मुद्रांक शुल्क व वेळ आम्ही ठरवतो. |
| पालघर | नोंदणी: पालघर जिल्हा दुय्यम निबंधक कार्यालये (वसई, पालघर, डहाणू व इतर); मसुदा, मुद्रांक शुल्क व वेळ आम्ही ठरवतो. |
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
महाराष्ट्रात कुलमुखत्यारपत्रावर मुद्रांक शुल्क किती?
सर्वसाधारणपणे सर्वसाधारण कुलमुखत्यारपत्रावर ₹५०० आणि फक्त दस्त नोंदणीसाठीच्या कुलमुखत्यारपत्रावर ₹१००. मोबदल्यात स्थावर मालमत्ता विकण्याचा अधिकार देणाऱ्या कुलमुखत्यारपत्रावर खरेदीखताप्रमाणे शुल्क लागते.
कुलमुखत्यारपत्राची नोंदणी बंधनकारक आहे का?
खरेदीखत किंवा करारावर सही करण्यासारखा स्थावर मालमत्तेसंबंधी अधिकार दिल्यास नोंदणी आवश्यक आहे. मालमत्ता व्यवहारांसाठी दुय्यम निबंधक व बँका नोंदणीकृत कुलमुखत्यारपत्रच मागतात.
NRI पुण्यातील मालमत्तेसाठी कुलमुखत्यारपत्र कसे करू शकतो?
भारतीय दूतावास/वाणिज्य दूतावासात किंवा नोटरी व अपोस्टिलसह सही करून मूळ प्रत भारतात पाठवावी. भारतात आल्यापासून तीन महिन्यांत मुद्रांक जिल्हाधिकाऱ्यांकडून अभिनिर्णयन व मुद्रांकन करावे लागते.
कुलमुखत्यारपत्र रद्द करता येते का?
होय. नोंदणीकृत रद्दीकरण लेख करून मुखत्याराला आणि बँक, सोसायटी अशा संबंधितांना कळवावे. मुख्य व्यक्तीच्या मृत्यूनंतरही ते संपुष्टात येते.
कुलमुखत्यारपत्रधारक मालमत्ता विकू शकतो का?
होय, स्पष्ट अधिकार दिला असल्यास. मुखत्याराने खरेदीदाराच्या नावे योग्य खरेदीखत करून नोंदवले पाहिजे; केवळ कुलमुखत्यारपत्राने मालकी हस्तांतरित होत नाही.
मुख्य व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर कुलमुखत्यारपत्र वैध राहते का?
नाही. मुख्य व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर कुलमुखत्यारपत्र आपोआप संपते. मालमत्ता नंतर मृत्युपत्र किंवा वारसाहक्काने जाते.
